Bireysel emeklilik sistemi öncesinde, kanunla düzenlenen sosyal güvenlik müesseseleri haricinde hayat, ölüm, kaza, hastalık, analık, doğum ve öğrenim gibi, özel sigorta şirketleri nezdinde düzenlenen şahıs sigortaları için vergi teşvikleri zaten mevcuttu. Bireysel emeklilik sistemi ile bu şahıs sigortalarının vergisel teşvikleri son bulmamakla birlikte, bireysel emeklilik sistemine tanınan teşvikler diğer şahıs sigortalarına göre daha fazladır.
Şahıs Sigortalarına Tanınan Vergi Teşvikleri Ne İdi ?
07.10.2001 tarihine kadar düzenlenen şahıs sigortası poliçeleri için eski vergi düzenlemeleri yine geçerli olacaktır. Yeni vergi hükümleri 07.10.2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigortası poliçelerine uygulanacaktır. Gelir Vergis Kanunu'nda yeralan eski teşvik hükümleri,
07.10.2001 tarihine kadar düzenlenen şahıs sigortası poliçeleri için 10 yıl prim ödenmiş olmak şartıyla, sigorta şirketleri tarafından ödenen aylıkların, en yüksek devlet memuruna ödenen en yüksek ödeme tutarı kadar olan kısmı ücret sayılarak Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.
07.10.2001 tarihine kadar düzenlenen şahıs sigortası poliçeleri için 10 yıl prim ödenmiş olmak şartıyla sigorta şirketleri tarafından iade olunan mevduat veya toptan yapılan ödeme tutarının , en yüksek devlet memuruna ödenen en yüksek ödeme tutarı kadar olan kısmı ücret sayılarak Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.
Yine 07.10.2001 tarihine kadar ücretlilerin adına düzenlenen şahıs sigortası poliçeleri için, çalışanın bizzat kendisi tarafından ödenen sigorta priminin ücretin elde edildiği ayda SSK işçi hissesine kadar olan kısmı , ücretlinin Gelir Vergisi matrahından indirilir.
Yıllık beyanname ile beyan edilen gelirler bakımından da 07.10.2001 tarihine kadar düzenlenen şahıs sigortası poliçeleri için, yıllık beyanname ile beyan edilen gelirin %5'ine kadar olan sigorta primlerinin matrahtan düşülmesi imkanı mevcuttur. Ancak, burada mükellefin eşine, küçük çocuklarına ve kendisine ait şahıs sigortası için ödenen primlerin her bir kişi için asgari ücretin yıllık tutarını da aşmaması şartı aranacaktır.
Bireysel Emeklilik Sistemine Tanınan Vergisel Teşvikler ve 07.10.2001 Tarihinden Sonra Düzenlenen Şahıs Sigortalarının Vergi Teşvikleri
Öncelikle 07.10.2001 tarihinden itibaren şahıs sigortası yaptıran kişilere veya bireysel emeklilik sistemine girmiş olan kişilere ödenen toplu paralar veya aylıklar ücret kapsamından çıkarılıp menkul sermaye iradı olarak vergilenecektir.
Menkul sermaye iradı olarak vergilendirilecek kısım ise, bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin %75 lik kısmıdır. Bu kısım üzerinden GVK 'nun 15'nci maddesi uyarınca stopaj yapılacaktır ama stopaj oranı belli değildir. Bireysel emeklilik sisteminden tek primli gelir sigortası olarak yapılann ödemelerin tamamı vergiden istisna edilmiştir. Şahıs sigortalarından ise 10 yıl prim ödeyenler ile yine zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin % 90'ı vergilenecektir. Stopaj oranı bu ödemelerde de belli değildir.
Ücretlilerin eskiden olduğu gibi sigorta için ödemiş olduğu primler aylık gelir vergisi matrahından indirilebilecek, ancak bireysel emeklilik sistemine ödenen primlerde aylık gelir vergisi matrahının %10'una kadar izin verilirken şahıs sigortalarında bu %5 ile sınırlandırılmıştır. Bireysel emeklilikte ilave teşvik olarak işverenin ücretli adına ödediği primler de indirim konusu yapılabilecek ve işveren de bu tutarı gider olarak yazma hakkına sahip olacaktır. Ancak hem bireysel emeklilikte hem şahıs sigortalarında ücretten indirilebilecek veya işverenlerce gider yazılabilecek üst sınır, yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarından fazla olamayacaktır.
Yıllık beyanname veren kişiler bakımından da bireysel emeklilikte matrahın %10'u , şahıs sigortalarında matrahın %5'ini geçemeyecek şekilde indirim hakkı tanınmıştır. Üst sınır yine asgari ücretin yıllık tutarıdır.
Bireysel emeklilik şirketlerinin fonlarını değerlendirmek için kurdukları yatırım fonlarının kazançları kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Bu istisna üzerinden gelir vergisi stopajı da yapılmayacaktır.
Sigorta ve emeklilik şirketleri ile emeklilik yatırım fonlarının kuruluşları dahil her türlü işlemlerinde düzenlenen ve damga vergisi bu şirketler veya fonlar tarafından ödenmesi gereken kağıtlar damga vergisinden istisna edilmiştir.
Emeklilik yatırım fonlarının sermaye piyasalarında yaptıkları işlemler nedeniyle elde ettikleri paralar ; emeklilik sözleşmesi, hayat sigortaları sağlık sigortaları ile ihracat sigortalarında sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar ; banka , sigorta şirketi ve emeklilik şirketlerinin kuruluşlarında veya sermayelerini arttırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibari değerlerinin üzerinden elden çıkarılması nedeniyle elde ettikleri paralar ( emisyon primleri ) ; BSMV'nden istisna edilmiştir.
