Yaşlılık aylığı hesaplaması

Sigortalardan.com Bireysel Emeklilik Haberleri Yaşlılık aylığı hesaplaması Sigorta Şirketleri,Yaşlılık aylığı hesaplaması

Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 61. Maddesi’nde yapılan değişiklikle yaşlılık aylığının hesaplanmasında yeni yönteme geçilmiştir. Buna göre,
Sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler tüketici fiyatlarındaki artış oranı ve gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak bulunan yıllık kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı, aylığın hesaplanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturur.
Yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalının aylığı, bu şekilde bulunan ortalama aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımımın 1/12’si alınarak hesaplanır.
Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için % 3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için % 2 ve daha sonraki (9000 günden fazla olan gün sayısı için) her 360 gün için % 1.5 oranlarının toplamıdır.
Bu düzenleme ile yaşlılık aylığı bağlama oranı üzerindeki % 85 üst sınırın kaldırıldığını görüyoruz. Örnek verecek olursak 25 tam yıl prim ödeyen bir sigortalının aylık bağlama oranı % 65, 40 yıl prim ödeyen sigortalının aylık bağlama oranı ise % 87.5 olacaktır. Daha fazla prim ödeyen sigortalı için oran daha da yükselecektir.
Sosyal Sigortalar Yasasının 60. maddesinde belirtilen maden işyerlerinde çalışanlar, sakatlık vergi indiriminden yararlananlar ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalıların prim ödeme gün sayılarının az olabileceği dikkate alınarak aylık bağlama oranlarının yüzde 60’dan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Emekli aylığı artışında
eşel-mobil sisteme geçiş
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başlangıç tarihi arasında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler türetici fiyatları endeksindeki artış oranı kadar artırılarak bağlanır. Yani tüketici fiyatlarındaki aylık artış oranında yaşlılık aylığı artırılacaktır.
Yaşlılık aylığının hesaplanma yöntemi için bir parantez açacak olursak, gerçekten karmaşık bir hesaplama sistemi getirilmiştir. Hele Sosyal Sigortalar Kurumu’nun otomasyondaki eksikliğini göz önüne alırsak ciddi sıkıntı yaşanacaktır. Sigortalıların hizmet dökümünü doğru olarak veremeyen veya bilgisayar sistemine işleyemeyen personel ve alt yapı ile bu aylık bağlama işlemi nasıl yapılacağı düşünülmektedir. Umuyoruz ki Kurumun hizmet kalitesi artırılır ve bu işin altından kalkılır.
SSK’ya her yıl bildirilen pirime esas yıllık kazançlar, sigortalının emekli olduğu yılın başına kadar enflasyon oranı ve GSMH büyüme oranlarına göre ayrı ayrı artırılarak emekli olunan tarihe kadar günecelleştirilecektir.
Yaşlılık aylığı hesaplama sisteminde değişikliğe gidiş amacı, beyan edilen ücret ve çalışma süresi ile emekli aylığı doğrudan ilişkilendirilmek istenmiştir. Böylece yüksek ücret beyan edene ve daha fazla çalışana daha yüksek emekli aylığı verilebilecektir.
Eski sistemde prim ödeme gün sayısı az olan ile yüksek olan sigortalılara bağlanan aylıklar arasında önemli bir fark yoktu. Hatta tavan ücreti ile taban ücret üzerinden bildirim yapanlar arasında dahi çok küçük farklılık bulunuyordu. Yeni sistemde bu adaletsizliğin önlenmesi amaçlanmıştır. Sigortalılara prim ödeme süreleri ve ücret ile orantılı olarak yüksek emekli aylığı alma imkanı getirilmek istenmiştir.
Bilindiği gibi eski sistemde sigortalıların son 5 yıl veya 10 yıllık kazançları dikkate alınarak yaşlılık aylığı hesaplanmaktaydı. Bunun farkında olan emekliliklerine 10 yıl kala prime esas kazançlarını yükseltmek istemekteydiler. Ayrıca SSK’ya ödediği prim tutarı bir başka sigortalıya göre daha fazla olan bir emekli, son yıllarda ödediği primlerin düşük olması nedeniyle diğer emekliden daha az aylık almak durumunda kalmaktaydı. Ayrıca, sistem sigortalılığın ilk yıllarında düşük kazanç bildirilmesini teşvik ettiği için kurum gelir kaybına uğramaktaydı. Yeni sistemde sigortalının tüm çalışma içindeki ücretleri dikkate alındığından, ücretlerin doğru beyan edilmesi önem kazanmaktadır.
Halen sigortalı olanların emekli aylığı nasıl hesaplanacak?
Halen sigortalı olanların yeni aylık bağlama sistemine intibakları ve hak kaybına uğramamaları için daha da karmaşık sayılabilecek düzenleme getirilmiştir. Sigortalının emeklilik için başvurduğu tarihte toplam prim ödeme süresi üzerinden hem eski sisteme göre, hem de yeni sisteme göre elde edeceği aylıklar ayrı ayrı hesaplanacaktır.
Sigortalının aylık talep tarihine kadar ki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, yeni yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önceki ve sonraki süreler ayrılarak hesaplama yapılacaktır. Yani mevcut sigortalılar için emekli aylığı bu iki unsurun toplamından oluşacaktır. İlki, eski sisteme göre hesaplanan aylığın sigortalının eski sistemde geçirdiği süre ile orantılı bölümünün enflasyon ve büyüme oranlarıyla emekli olunan tarihteki güncelleştirilmiş değeridir. İkinci unsur, sigortalının toplam prim ödeme süesi üzerinden yeni sisteme göre hesaplanan aylığın, yeni sistemde geçen süre ile orantılı bölümüdür. Bu iki nusurun toplamı sigortalının yaşlılık aylığını oluşturacaktır.
buradaki espiri, bu şekilde bağlanacak emekli aylıklarının toplam sigortalılık süresi üzerinden eski sisteme göre hesaplanıp, enflasyon oranında artırılarak, emekli olunan tarihe taşınması ve böylece hak kaybının önlenmesidir.
Malullük aylığına
hak kazanma şartları
Çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybettiği sağlık kurulu raporu ile tespit edilerek malullüğüne karar verilen sigortalılar, eskiden olduğu gibi, toplam olarak 1800 gün ve daha fazla veya en az 5 yıldan beri sigortalı olup, bu süre içinde yıllık ortalama 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemeleri şartıyla malullük aylığına hak kazanabileceklerdir.
Malullük aylığı alamaya hak kazanan sigortalıya, yaşlılık aylığının hesaplanmasındaki yöntem ile bulunacak ortalama yıllık kazancın % 60’nın 1/12’si oranında malullük aylığı bağlanacaktır. Sigortalı başka birinin bakıma muhtaç durumda ise bu oran % 70’e çıkarılır. Malullük aylığı da aylık tüketici fiyatları artışı oranında artırılacaktır.
Ölüm aylığı bağlama şartları
Yeni yasa ile ölen sigotalıların hak sahiplerinin aylığa hak kazanmaları için gerekli şartlarda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Bundan önce olduğu gibi, sigortalının toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı olup bu süre içinde yıllık ortalama 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş olması şartıyla hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilecektir.
Yaşlılık aylığının hesaplanmasındaki yöntemin uygulanması ile bulunan ortalama yıllık kazancın % 60’ının 1/12’si olarak hesaplanan aylığı, hak sahiplerine bağlanacak aylığın hesabında esas tutulur. Bu oran sigortalının 8100-9000 gün arasındaki prim ödenen her 360 gün için % 2 ve 9000 günden sonraki her 360 gün için % 1.5 artırılır. Ölüm aylığındaki artışlarda aylık tüketici fiyatları artış oranında yapılacaktır.12 Eylül 1999

Yaşlılık aylığının hesaplanması
 
Geçen hafta İzmir’den M. S. B.’nun sorularından isteğe bağlı sigorta ile ilgili olan kısmı açıklamış, yaşlılık aylığı bağlama sisteminde yapılan değişiklikler konusunu bu haftaya bırakmıştık.
Yeni kanunla aylıkların hesaplanma sisteminde uygulanan katsayı esasına dayalı gösterge sistemi kaldırılmış, yerine tüketici fiyatları endeksi (TEFÜ) ve gelişme hızı (GH) oranlarına göre sigortalıların güncelleştirilmiş prime esas yıllık kazançlarının esas alınması öngörülmüştür. Ayrıca, aylık bağlama oranlarının belirlenmesine ilişkin hükümlerde yeniden düzenlenmiştir.
Yeni aylık bağlama sistemi, 01.01.2000 tarihinden sonra sigortalı olanlara uygulanacak, ancak bu tarihten önce de çalışmaları bulunanların aylıklarının hesabında, eski ve yeni aylık bağlama sistemlerinin birleşmesinden oluşan karma bir sistem getirilmiştir.
Aylık bağlama sistemindeki bu değişiklik 01.01.2000 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunan ya da ölen sigortalılar için uygulanacağından, bu tarihten önce tahsis talebinde bulunan ya da ölen sigortalılarla ilgili aylık bağlama işlemi eski uygulamaya göre sonuçlandırılacaktır.
01.01.2000 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihten sonra aylık bağlama talebinde bulunan ya da ölen sigortalıların aylıklarının hesaplanmasında, sigortalıların 01.01.2000 tarihinden önceki prim ödeme gün sayıları için ayrı ayrı hesaplanacak aylıkların toplamından oluşan karma bir sistem öngörülmüştür.
Sigortalıların 2000 yılı başından önceki prim ödeme sürelerine ait aylığı; tahsis talep ya da ölüm tarihine kadar sigortalılık süresindeki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden bu aylığına, 01.01.2000 tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan TÜFE artış oranı ve GH, tahsis ya da ölüm yılının Ocak ayına kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanacaktır. Bu hesaplama 01.01.2000 tarihinden önceki hizmetler için yapılacaktır.
01.01.2000 tarihinden sonraki prim ödeme gün sayılarına ait aylığı ise, aylık bağlama oranı ile ortalama yıllık kazanç çarpımının 1/12’si olarak hesaplanacaktır. Bunu şu formül ile gösterebiliriz:

Aylık = Ortalama Yıllık Kazanç xAylık bağlama oranı
12

Bu hesaplamada kullanılan ortalama yıllık kazanç, sigortalının toplam hizmet süresindeki her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine kadar her yılın Aralık ayında Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan TÜFE ve GH kadar ayrı ayrı artırılarak belirlenen yıllık kazançların toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunan ortalama günlük kazancın 360 katı alınmak suretiyle hesaplanacaktır.
Aylık bağlama oranlarının tespitinde ise,
-İlk 3600günün her 360 günü için % 3.5,
-Sonraki 5400 günün her 360 günü için % 2,
-Daha sonraki her 360 gün için % 1.5 oranları toplamından oluşacaktır.
Bu hesaplamalar 01.01.2000 tarihinden sonra sigortalı olanlar ile daha önce hizmeti olanların bu tarihten sonraki hizmetleri için kullanılacaktır.
Yeni sisteme göre bağlanacak aylıklarda aylık bağlama oranları belirlenirken, yaştan dolayı bir artırım, günden dolayı da bir indirim yapılmayacaktır.

Tarım işçileri sigortasında yaşlılık aylığı
M. Ş.: İlk olarak 1968 yılında sigortalı olarak çalışmaya başladım. Hizmet sürem yaklaşık 150 gündür. 1978 yılından vergi kaydım var ama sonra kapanış yaptım. 1990 yılından itibaren aralıksız tarım işçileri sigortasına prim ödüyorum. Vergi kaydım nedeniyle Bağ-Kur borçlanması yapabilir miyim? Bu şartlar altında nasıl ve ne zaman emekli olabilirim? Ayrıca 1986 yılında S. Arabistan’a gittim ve 3 yıl çalıştım. Hizmet borçlanması yapabilir miyim?
Cevap: 1978 yılında başlayan vergi kaydınızdan dolayı 1982 yılına kadar olan kısım için geriye dönük hizmet kazanamazsınız. 1982 sonrası vergi kaydınız devam ettiyse bu süre için Bağ-Kur borçlanması yapabilirsiniz. Tarım sigortası yasasına göre emekli olabilmeniz için hizmet sürenizin en az 3600 gün olması gerekmektedir.
Yeni kanunla 2925 sayılı süreksiz tarım işçilerinin yaşlılık aylığı bağlanması şartlarında önemli değişiklikler olmuş ve kadınlar için 58 ve erkekler için 60 yaş haddi getirilmiştir. Ayrıca, 15 yıldan beri sigortalı bulunması ve 3600 gün prim ödenmiş olması da gerekmektedir.
Kanunun yürürlük tarihi olan 08.09.1999 tarihinde 13 yıl ve daha fazla sigortalılığı bulunanlar, en az 15 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş ve en az 3600 gün prim ödemiş olmaları kaydıyla her hangi bir yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığından yararlanabileceklerdir. Sizin sigortalılık süreniz yasanın yürürlük tarihinde 13 yıldan fazla olduğu için hizmet sürenizi 3600 güne tamamladığınız tarihte emekli olabileceksiniz.
Yasanın yürürlük tarihinde sigortalılık süresi 13 yıldan az olanlar için ayrıca kademeli geçiş süreci öngörülmüştür.
S. Arabistan ile sosyal güvenlik anlaşmamız olmadığı için hizmet birleştirmesi yapamazsınız. Yurtdışı hizmet borçlanması ise kesin dönüş tarihinden itibaren iki yıl içinde yapılması gerekmektedir.

Bireysel Emeklilik Haberleri Diger Sayfalar :

• Ziraat Sigorta ve Ziraat Emeklilik
• Bireysel emeklilik
• Kadınlarda emeklilik yaşı hesaplama
• Garanti Emeklilik
• SSK Hizmet Dökümü