Osmanlı ekonomisi

Sigortalardan.com Şirket Haberleri Osmanlı ekonomisi Sigorta Şirketleri,Osmanlı ekonomisi

Ekonomistler tarihi iyi bilmeli

Ülkemizin büyük ekonomik sıkıntılar içinde çırpındığı şu günlerde, milletin önüne birçok reçeteler konmaktadır.
Reçeteyi, işin doktoru, mütehassısı olanlar yazarsa şifaya kavuşmak ümid edilir. Tıbbın doktoru olduğu gibi, ekonominin de ihtisas sahibi doktorları olmalıdır. Bu ekonomi uzmanları hem kendi, hem de dünya tarihini çok iyi bilmeye, başarıları için mahkumdur.
Bugünkü Türk ekonomisinin açmazını, DIŞ destekle atlamaya çalışıyoruz. Peki alınacak dış desteklerde nelere dikkat etmeliyiz.
4 sene ekonomi öğrenimi gördüğüm halde, bir çırpıda kurtuluş yolları tarif etmek için kendimde cesaret bulamıyorum. Ama tarihten bazı örnekler sunarak, bugünkü kurtarıcılara uyarıda bulunmak istiyorum.
1821’li yıllarda Mora’da isyan eden Rumlara, Avrupa’nın Düveli muazzaması kol kanat gerdiler. Bozulan Türk ordusunun, eski günlerine döndürülmesi mümkün görülmeyince, Yeniçeri Ocağı Vak’a-yı Hayriye ile ortadan kaldırıldı. Yerine modern eğitimleri sistem olarak benimsemiş birlikler kuruldu.
Osmanlı ihraç mallarının, yabancı Tüccarlar tarafından ucuza kapatılmasını önlemek ve ekonomik kalkınma için, İkinci Mahmut tarafından, Yed-i Vahid himaye usulü yürürlüğe kondu. Bu kararla, çıkarları pek zedelenen İngilizler, Osmanlı devletinin başına 1828-1829 Rus Harbi belasını tebelleş ettiler.
Bu arada zayıf bir eğitim görmüş olan Mustafa Reşid Paşa, Londra elçiliğine gönderildi. Paşa bu görevi esnasında, Osmanlı devletini düze çıkarma çalışmalarını, İngilizlerle ortaklaşa yaptı. Dönüşünde Paşa, dışişleri bakanı oldu. 1838’de İngilizlerle Balta Limanı anlaşmasını bizzat imzaladı. Bu anlaşma, Türk ekonomisinin yıkılışını hazırladı. Anlaşma on maddelikti. İşte hükümlerin özeti:
1-Anlaşma hükümleri ilelebet yürürlükte olacaktı.
2- Kapitülasyonlar devam edecek, bu anlaşma ile yeni imtiyazlar ilave edilecekti.
3-Osmanlı ülkesinin her tarafında, İngiliz tüccarları ve ortakları, her çeşit mal ve eşyayı serbestçe alıp satacaklardı.
4-Yed-i Vahid usulü tamamen kaldırılacaktı.
5-Alım satım için belge istenmeyecekti. İsteyen devlet adamları olursa, bundan dolayı uğranılacak zarar sebep olanlara ödettirilecektir.
6-İngiliz tüccar ve ortakları, en imtiyazlı Türk tüccarlarından daha fazla vergi vermeyecekti.
7-Türk ihraç mallarından, ihraç esnasında toplam % 12 vergi alınacaktı.
8-İngiliz tüccarlarının Türkiye’ye mal İthalinde ise yekun % 5 ithalat vergisi alınacak.
9-Osmanlı bu şartlara kesinlikle uyacaktı.
10-İngiliz tüccarlar, yalnız İngiliz malı değil her türlü devletin malını, Osmanlı ülkesinde istedikleri her yerde serbestçe satacaklardı.
Bu tek taraflı İngiliz hizmetkârı anlaşma ile, Türk ekonomisi derhal çöküşe geçti.
Çünkü ihraç mallarından %12 vergi alınırken, ithal mallardan %5 vergi almak dünyada örneği olmayan bir gafletti.
Anlaşmadan 22 sene sonrasında, İstanbul’daki kumaş dokuma tezgahları sayısı 2750’den 25’e düştü. Yani %99 azalma?
Dokuma ustası, 3500’den 40’a yani, % 89.1 düşüş.
İpek kumaş esnafı 700’den 8’e, yani %89.1’e, tezgah sayısı da 350’den 4’e düşmüştür.
İşkodra ve Tesalya’da, muslin, bürümcük yapan 2000 dokuma tezgahı 200’e inmiştir.
Halep’ten her sene 100 milyon Franklık kumaş ihraç edilirken, bu anlaşma ile ihracat 7 milyon Franka inmiştir.
Memlekette işsizlik ve fakirlik çığ gibi büyümüştür. Bunu fırsat bilen Ermeniler baş kaldırmaya başladılar. 1853’te İngilizlerin teşviki ile başlatılan ve üç sene devam eden Kırım Harbi ile Osmanlı devleti tarihinde ilk defa dış borca girmiş ve 1875 senesinde bu borç 200 milyon altına yükselmiştir.
Şu anda, Ekonomik sıkıntıya ek olarak Ermeni teşebbüsleri düne ne kadar benziyor?
Yana yakıla Dış borç ararken, geçmişteki bu acı hatırayı, ilgililerin dikkatine sunmayı vatani bir borç ve görev bildim.

Ekonomiyi vakıflar kurtarır

Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Tarihi Profesörü Murat Çizakça, borç sorununun çözümünde vakıfların devreye sokulmasını önerdi. Vakıf sisteminin 19. yüzyılda zayıflatılmasıyla, vakıfların gördüğü eğitim, sağlık gibi altyapı hizmetlerinin devlete yük olmaya başladığını belirten Çizakça, bu hizmetlerin mümkün olduğu kadar vakıflar tarafından yürütülmesini istedi. Çizakça, “herşeyi devlet yapar”
fikrini çöpe atma vaktinin geldiğini söyledi.
Türkiye`nin Avrupa Birliği`ne üye olması için borçlanmasını GSMH`nın yüzde 3 seviyesine azaltmaya mecbur olduğuna işaret eden Çizakça, borçlanmanın azalmadan faizlerin düşmeyeceğini, faizler düşmeden de özel sektörün yatırım yapamayacağını savunarak, “Devletin mutlaka haddini bilip, anlamadığı işlerden çekilmesi lazım. Başka çare yok” dedi.

MUAZZAM BİR GELENEK
Vakıfların hızla devreye girebileceği görüşünü dile getiren Çizakça, “1-2 yönetmelik ve vakıf kanunlarının düzeltilmesiyle hızla vakıflar devreye girebilir. Yüzyıllar süren muazzam bir geleneğimiz var. 1527-1528 Osmanlı bütçelerine bakarsanız, o zaman devletin sadece askeri harcamalardan başka hiçbir harcama yapmadığını görürsünüz. Diğer eğitim, sağlık gibi altyapı hizmetleri tamamen vakıflar tarafından yapılıyordu. Bu bir ekstrem tabii. Vakıf sisteminin şahikasında, en üst seviyesinde olduğu bir dönem. Demiyorum ki
buna şu anda gidebiliriz. Ama hedef olarak bunu almak lazım” dedi.

Osmanlı’nın uluslararası ticarete ve yönetime katkıları

Bazı tarihi olayları yeterince araştırıp değerlendirememenin sonucu atalarımızın öngörüşlü kararlarından ve başarılarından arzu edilen biçimde yararlanamıyoruz. Osmanlı’nın tarihe ışık tutacak ekonomik ve mali politikaların bir bölümünü Avrupalılar işlerine geldiği gibi yorumlamışlar, hatta gençlerin zihinlerini bulandıracak bir şekilde gerçekleri saptırmışlardır.
Osmanlı ekonomi tarihinde özel bir yere sahip olan 1535 tarihli kapitülasyonlar yanlış anlamalara sebebiyet verecek tarihi olaylardan biridir. Konunun ayrıntıları Osmanlı’nın uluslararası ticarete verdiği önemi ve devletin güçlenmesini ön planda tuttuğunu kanıtlamaktadır. Keşifler nedeniyle önemini kaybeden Akdeniz ticaretine canlılık getirmeyi amaçlayan Kanuni Sultan Süleyman’ın aynı zamanda engin tecrübesiyle yeni haçlı seferlerini engelediğini görmekteyiz. Fransızlar’dan çok Türkler’e yararlı olacak bu antlaşma sonraki dönemlerde kendi beceriksizliğimiz sonucu aleyhimize işlemeye başlamış diğer batılı ülkelere de yeni avantajlar vermiş ve sanayimizin gelişmesine engel olacak faktörlerden biri haline dönüşmüştür.

Osmanlı’nın yönetim teknikleri
Osmanlı genelde merkeziyetçi bir devlet sistemi uygulamış, bunu farklı coğrafi bölgelere ve koşullara göre değiştirmiş, yeni ilaveler yaparak başarılı uygulamalar sergilemiştir. Çeşitli dinlere, mezheplere, ırklara, kültürlere, sosyal ve ekonomik yapılara uygun bir sistemin oluşumu ise kolay olmamıştır. Başka bir deyimle Sırplar’dan Araplar’a, Romenler’den Afrika’nın yerlilerine kadar 100’lerce hatta 1000’lerce farklı boylardan kabilelerden oluşan toplulukları bir araya getiren onları 700 yıl aynı çatı altında toplayan devletin gücü dünyayı hayrete düşürmüştür. Osmanlı imparatorluğu yönetimdeki deneyimleri başarı sebepleri Amerika’nın, Avrupa’nın ve hatta Japonya’nın ünlü üniversiteleri tarafından bilimsel çalışma konusu olmuştur. Bir devletin genişleyip güçlenebilmesi için en etkin adımların eğitimden geçmesi gerektiğine inanan Osmanlı yetkilileri bu konuya özel bir hassasiyet göstermişlerdir. Devlet Başkanı adaylarından Vezirlere, Vezir-i Azam’lara, Kadı ve Müderrislerin atanmasını yapan Kazaskerler’den devletin mali işlerine bakan gelir giderlerini belirleyen, bütçelerini hazırlayan Defterdarlara, devlet topraklarını resmi kayıtlara geçiren yabancı ülkelere diplomatik mektupları yazan nişancılara, kara ordularının liderlerine, kaptan-ı deryalara kadar diğer önemli devlet adamlarının yetiştirilmesine büyük önem verilmiştir. Bu doğrultuda ettkili ve bilinçli devlet adamlarının eğitimi için enderun müessesesi 2. Murat tarafından kurulmuş Fatih Sultan Mehmet tarafından da geliştirilmiştir. Hicaz’da görev alması gereken kadılar ve din adamları tüm imparatorluğa örnek olabilecek kararlar alabilmesi için İstanbul’da özel eğitime tabi tutulmuşlardır.

Şirket Haberleri Diger Sayfalar :

• Satış Teknikleri Nelerdir
• İnsan kaynakları Nedir
• Özel Finans Kurumları
• İş yaşamında kişilik özellikleri
• İş hayatının kuralları