|
Tahkim nedir?
Sigortalardan.com
Şirket Haberleri Tahkim nedir?
Sigorta Şirketleri,Tahkim nedir?
|
 |
|
|
| |
Memleketimizde son zamanlarda “Tahkim” ve özellikle “Milletlerarası Tahkim” konularının gündeme gelmesi bir çok çevre ve kişinin bu kavramlar hakkındaki meraklarını arttırmıştır. Bu nedenle, haftalık yazımı bu konuya ayırıyorum.
Bilindiği üzere, günümüz Hukuk Devletlerinde yargı yetkisi Devletin egemenlik hakları arasındadır. Yani Devlet, kural olarak, yargı tekeline sahiptir. Ancak “Tahkim-Hakemlik” kurumu ile, yargı yetkisinin Devlete ait olmasının kuralına bir istisna getirilmiştir.
Böylece tahkim, kanunun men etmediği konularda, taraflar arasında doğmuş veya doğacak uyuşmazlıkların, bir sözleşme veya kanun hükmü uyarınca, devlet yargısına baş vurulmadan, taraflarca veya kanunla doğrudan doğruya seçilmiş olan şahıs ve mercilerce çözümlenmesidir.
Tahkim “Ulusal Tahkim” ve “Uluslararası Tahkim-International Arbitration” olmak üzere ikiye ayrılmakta; uyuşmazlık, uluslararası olduğu takdirde Uluslararası Tahkim yoluna baş vurulmaktadır. Nitekim Uluslararası Tahkim’e doğru gidişin giderek arttığı gözlenmektedir.
Gerçekten, globalleşen modern iş dünyasında özellikle endüstrileşmiş olan ülkelerde “Tahkim” çok yaygınlaşmış, adeta hukuk davasına bir alternatif olarak kabul edilmiştir. Özellikle uluslararası ilişkilerde uyuşmazlıkların çözümü için tahkim yoluna başvurulduğunu görüyoruz. Devlet yargı teşkilatının yetersizliği dolayısıyla duyulan güvensizlik, bu yargının pahalı oluşu ve zaman kaybına yol açması gibi sebeplerle tahkim yoluna başvurulmaktadır. Başka bir deyimle “Tahkim-Hakemlik” uyuşmazlıkların, daha kolay, daha ucuz ve daha kısa sürede çözümünü sağladığı için, giderek daha fazla uygulama alanı bulmaktadır.
Memleketimizde, HMUK m. 516-536 İhtiyari Tahkim’i, yani tarafların rızaları ile (Anlaşarak) başvurabilecekleri tahkim yolunu düzenlemiştir. Bazı hallerde ise, bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmak mecburiyeti bir kanun hükmü ile belirlenmekte ve buna “Mecburi Tahkim” adı verilmektedir. Tahkim ile ilgili olarak yapılan bir başka ayırım “Özel (ad hoc)” ve “Kurumsal-İnstitutional” tahkim ayırımıdır. Tarafların iradesiyle sadece bir uyuşmazlığa münhasır olmak üzere oluşan hakeme “Özel Tahkim” bir hakem kuruluşunun idaresinde ve önceden düzenlenmiş olan kurallara göre cereyan eden tahkime “Kurumsal Tahkim” denilmekte, günümüzde AAA (American Arbitration Assosiation, ICC (International Chamber of Commerce gibi tahkim kuruluşları “Kurumsal Tahkim”e örnek oluşturmaktadır.
Milletlerarası Tahkim’i düzenleyen başlıca Milletlerarası Sözleşmeler arasında, 10 Haziran 1958 tarihli “Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi hakkında New York Sözleşmesi ile 21 Nisan 1961 Tarihli Cenevre Milletlerarası Ticari Tahkim hakkındaki Avrupa Sözleşmesini görüyoruz.
Memleketimizde 1965 yılında kabul edilen 2675 sayılı milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun veya kısa adıyla “MÖHUK” yabancı hakem kararlarının tenfizini düzenlemekte ve geniş ölçüde New York sözleşmesinin esaslarını içermektedir.
New York ve Cenevre Sözleşmeleri çok büyük gecikme ile ve ancak 1991 yılında Türkiye tarafından onaylanmış ve bu gecikme dünya kamuoyunda memleketimiz hakkında olumsuz hava oluşturmuştur.
Ne var ki Milletlerarası Tahkim ile ilgili olan bu andlaşmaların geç de olsa onaylanarak yürürlüğe girmesi üzerine bunlar, Anayasamızın 90. maddesine göre, Türk Hukukunun birer parçası olmuştur.
Milletlerarası Tahkim’in Anayasada yer alması ve hele bunun için Anayasa değişikliğine gidilmesi sorunu ise bir başka yazının konusudur. Mamafih şimdiden kısaca söyleyeyim: Bir Anayasa ve İdare Hukukçusu olarak ben, esasen Hukukumuzda mevcut bulunan tahkime “evet”, fakat güvenceleri ortadan kaldırmak için Anayasa değişikliğine “hayır” diyorum.
.
Tahkim nedir? hakkında açıklamalar Tahkim nedir? konusunda bilgiler Tahkim nedir? hakkında Basında Çıkan Haberler
| |
