|
Hasar Sigortası
Sigortalardan.com
Genel Sigorta Haberleri Hasar Sigortası
Sigorta Şirketleri,Hasar Sigortası
Sigortacı hasarda belli olur’
Sigortacılık mesleğini icra edenlerin söyledikleri sloganların en çok kullanılanı “sigortacı hasarda belli olur” söylemidir. Bu dört kelimelik sloganın içerdiği anlam çok geniştir. Bu slogan bir hasar anında sigorta şirketine önemli görevler ve sorumluluklar düştüğünü belirtiyor. Ama aynı zamanda, hasarın tesbitine memur edilen ekspere ve hasar tesbitine yardımcı olan sigortalıya da sorumluluklar ve görevler düştüğünü içeriyor.
Bugün burada sigorta şirketinin ve sigortalının görev ve sorumluluklarını değil de, hasarı tesbite görevli eksperin görev, sorumluluk ve yetkileri konusunu yerimizin elverdiği ölçüde irdelemeye çalışalım. Bir sigorta şirketi, hasar ihbarı aldığı zaman, ihbar eden kişiye hasar hakkında bazı sorular yöneltir. Örneğin hasarın cinsi, oluş şekli, büyüklüğü vs. aldığı cevaplar sonucunda da bu hasarın ölçüsünün tesbiti için kendi deneyimlerine göre en uygun eksperi bu hasar yerine gönderir. Yani hasarın çeşidine göre o konuda uzmanlaşmış eksper gönderilir. Bu konu ülkemizde tam rayına oturmuş diyemeyiz. Ama yine de son yıllarda oldukça mesafe almış durumdayız. Gerçi bir otobüs hasarına Ziraat Mühendisi gönderilmiyor, fakat sıradan bir kasko, trafik hasarına bakan eksper de gönderilmiyor. Ama ileri ülkelerde böyle bir kazada, kazaya karışmış aracın markasına göre eksper gönderilmekte. Biz henüz o aşamaya gelmedik. Eğer çok olağanüstü bir durum yoksa büyük şehirlerde, hasar yerine çoklukla ekspertiz yerine bir veya iki gün içinde eksper ulaşır. Eksperin ulaşması demek, hasar tespitinin o gün neticelenmesi demek değildir. Eğer hasar bir yangın ise yangının tamamen sönmesi, hırsızlık ise tüm envanterin gözden geçirilmesi, fiili sayımın yapılması, bir araç kazası ise belki de hasarlı yerlerin sökülmesi gerekeceğinden aynı gün ekspertiz neticelenmeyebilir. Kaldı ki yanan, çalınan ve hasarlanan bölümler tespit edilse bile, fiyat etüdleri ve teknik hesaplamalar yapılmadan, hasarın miktarını belirtmek yanıltıcı olur.
İşte bu aşamada pratikte bir kargaşa yaşandığı çok olmaktadır. Nedeni nedir bilinmez (bana göre sigorta kültürü eksikliğinden), sigortalı hasar miktarını çok gösterme çabasına girer. Tabii sigortalı bunu kendiliğinden yapmaz. Zanneder ki, tespit edilen zararın tamamı ödenmeyecek, bir kısmı kesilecek. O zaman zararının tamamını alamayacak. Ne yapmalı? Zararı olduğundan fazla göstermeli ki, sigorta şirketinin kestiği kısımdan sonra, kalan miktar ile zararını tam alsın. Bu tamamiyle yanlış bir düşünce. Sigorta şirketi zararın % şu kadarını öder diye bir kanun yok. Olmadığı gibi örneğin, 250 milyonluk bir zarar için eksperin 200 milyon yeter, deme yetkisi de yok. Ama bu hasarın eksik belirlenmesi hangi hallerde geçerli? Sigortalı sigortaladığı değerini poliçede tam olarak göstermediği hallerde geçerli. Siz bina yapı değeri 10 milyar olan dairenizi 5 milyardan sigortalamışsanız, 600 milyonluk hasarınız karşılığında da 300 milyon alacağınızı düşünmelisiniz.
Bu arada eksperin 2 görevi olduğunu anlamışsınızdır. 1) Hasarın belirlenmesi, 2) Rizikonun belirlenmesi. Zaten bu tip bir olayda eksper göndermenin anlamı da o. Yoksa şirketler sigortalının beyanı ile yetinirlerdi. Sigorta şirketleri, ekspertiz ücretinden de tasarruf ederlerdi. Yine bu aşamada (hasar tespit aşamasında), kanun koyucu ekspere oldukça büyük yetkiler vermiştir. Eksper hasarın tesbiti için tüm bilgi donelerini inceleyebilir, isteyebilir. Burada amacı gerçek hasarı ortaya çıkarmaktır. Sigortalının (olmaz ya!) eğer bir vergi ayıbı varsa eksper o bilgiyi maliyeye iletmekte görevli değildir. Ama siz bilgileri saklıyor iseniz, eksper maliye yolu ile sizden bilgi almak zorunda kalmışsa ve o zaman da vergi açığınız ortaya çıkmışsa eksperi suçlayamazsınız.
Bilgileri edinen eksper, incelemeleri ile zararı tespit eder. Raporunu yazar. Ama bir eksperin yalnızca size tahsis olduğu intibaına kapılmayın. Mesleği icabı birçok hasarı inceler ve rapor yazar. Ancak rapora başlarken olay bilgileri, gerekli evrakları ve incelemesi tamamlanmış hasarların bir sırası olduğundan, bu sıra önceliğine dikkat eder. Eksperin raporunu geciktirmesi kendi lehine değildir. Rapor, eksperin ürünü olduğundan tesliminde ücrete hak kazanır. Bu nedenle ne kadar erken teslim ederse o kadar önce ücret alacaktır. Ancak yanlış yaptığında tüm sorumluluk kendinde olacağından incelemeyi titizlikle yapacaktır. Bu nedenle tam emin olmadan hasar miktarını belirlemez. Pratikte çoklukla görülür ki eksper, hasar ve ekspertiz yerine birden fazla gidebilir. Bu durum hem kendi sorumluluk bilinci hem sigortalının hakkını koruma, hem de şirketin menfaatini gözetme ilkesine dayanır. Eksperlerin bir sigorta şirketi ile bağımlılığı yoktur. Bağımsızdırlar. Yetkilerini Hazine Müsteşarlığından alırlar. Eksperleri Sigorta Şirketlerinin (zımni de olsa) elemanı olarak görmek yanlıştır. Yetkileri sınırsız değildir. Raporları sigorta şirketinde en az 3-4 merci tarafından incelenir, kontrol edilir. Varsa yanlışları, noksanları ve de fazlaları ayıklanır. Sigorta şirketlerinin eksperlerin raporunu aynen kabul edeceği düşüncesi yanlıştır. Eksper raporunda belirtilen miktardan fazla veya eksik tazminat ödendiği her zaman olabilecek bir hadisedir. Sonuç, şirketin son incelemesinde belli olur.
Eviniz ve işyeriniz, içerisindeki eşya ve mallar yangın veya hırsızlık sigortalarına; otomobilleriniz kasko sigortasına eklenecek ek deprem sigortası ile sigorta edilerek teminat altına alınabilir. Bunun için yapılacak tek şey evinizi veya işyerinizi yangına veya hırsızlığa karşı sigorta ettirirken çok az bir ek prim ödeyerek deprem teminatı almaktır.
Otomobiliniz için de yöntem aynı olup kasko sigortası yaptırırken ek bir prim ödemek suretiyle deprem teminatı alınır.
Deprem teminatı ile ilgili olarak alınan ek prim rizikonun bulunduğu yerin yer aldığı deprem bölgesine ve teminat verilen binanın yapım tarzına göre hesap edilir.
Sigorta açısından Türkiye 5 deprem bölgesine ayrılmış bulunmaktadır. Yapılarda, yapı tarzı bakımından;
a) Çelik, betonarme karkas yapılar,
b) Yığma kagir yapılar,
c) Yarım kagir (adi kagir) yapılar,
d) Diğerleri
Olmak üzere 4 gruba ayrılırlar.
Deprem teminatı için alınacak ek prim yapının yer aldığı yerin deprem bölgesine ve yapının yapı tarzına göre % 000.25 ile % 005.25 arasında değişir.
Sigorta yaptırır iken göz önünde tutulması gereken en önemli hususlardan birisi de, sigortalanacak bina veya eşyanın gerçek değeri üzerinden sigortalanmasıdır. Yani sigortalanacak bina, mal veya eşya gerçek değerinin altında veya üstünde sigorta ettirilmemelidir. Diğer bir ifade ile eksik veya aşkın sigorta yaptırılmamalıdır.
“Eksik Sigorta” sigorta ettirilen değerin, gerçek değerinin altında; “Aşkın Sigorta” ise gerçek değerinin üstünde sigorta ettirilmesidir.
Eksik sigorta yaptırılması halinde, ödenecek hasar, yaptırılan eksik sigorta oranı kadar eksik ödenir. Şayet gerçek değeri 20 milyar olan bir mal 10 milyar Lira’ya sigorta ettirilir ise malın tamamı zayi olsa bile sigortalı 10 milyar teminat alamaz. Malın değeri % 50 oranında eksik beyan edildiği için sigorta şirketi sigortalıya sadece 5 milyar lira öder.
Gerçek değeri 20 milyar bir malın 30 milyara sigorta ettirilmesi halinde, yani aşkın sigorta durumunda, sigorta edilen malın tamamı zayi olsa bile hasar tazminatı olarak malın gerçekdeğeri olan 20 milyar Lira ödenir.
Özetle canın yongası olan mal, ancak yaptırılan bilinçli sigorta ile teminat altına alınabilinir.
Sahte hasarlar
Sahte hasarların Türk sigorta sektöründe üretimin veya ödenen hasarların kaçta kaçı olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'nin yaptığı bir araştırmaya göre prim gelirine oranla 3 şirkete göre yüzde 1'e kadar, 6 şirkete göre yüzde 2 ile 5 arasında, 4 şirkete göre yüzde 6 ile 10 arasında, 3 şirkete göre yüzde 10'dan fazla sahtekarlık olaylarının maliyet teşkil ettiği belirtiliyor. Araştırmada konu ile ilgili diğer şirketlerden ise bilgi alınamamış.
40 MİLYON DOLAR
Başka bir araştırmada Avrupa'da sahtekarlık olaylarının maliyetinin ise yüzde 2 civarında olduğu belirtiliyor. Türkiye'de aynı oranı baz alırsak, üretilen 2 milyar dolar karşısında sahte hasarların maliyetlerinin 40 milyon doların üzerinde gerçekleştiği görülüyor.
En fazla sahtekarlık kaskoda
Kasko sigortalarında en sık tekrarlanan sahtekarlık uygulamaları şöyle:
Sigortalı ile birlikte suç ortaklığı durumunda; sahte fatura düzenleme.
Teminat dahilindeki kaza sırasında meydana gelmemiş bir hasarın tamir edilmesi.
Eksper ile suç ortaklığı durumunda; meydana gelen hasar miktarının şişirilmesi.
Tamir için gerekli sürenin uzatılması.
Tamircinin kendi insiyatifine ilişkin durumlarda; ikinci el yedek parça kullanıp, orijinal yedek parça fatura edilmesi.
Parçanın tamir edilip, yeni yedek parça kullanılmış gibi fatura edilmesi.
Çalıntı aracın alınması ve yenilenmesi.
Acente veya broker olarak sigorta aracıları sigortalı ile birlikte suça katılmaları halinde; sözleşmeyi önceki bir tarihle yürürlüğe koymak.
Sözleşme teminat süresini önceki bir tarihe uzatarak yürürlüğe koymak.
Rizoko değerlendirmesini bilinçli olarak yanlış yapmak.
.
Hasar Sigortası hakkında açıklamalar Hasar Sigortası konusunda bilgiler Hasar Sigortası hakkında Basında Çıkan Haberler
| |
